Het beoordelen van duwen en trekken op de werkvloer houdt in dat je systematisch analyseert welke krachten werknemers uitoefenen tijdens deze activiteiten en of deze binnen veilige grenzen blijven. Deze beoordeling is belangrijk om rugklachten en gewrichtsproblemen te voorkomen, de productiviteit te behouden en te voldoen aan de Arbowet. Een goede beoordeling kijkt naar de benodigde krachten, de frequentie van de activiteiten en omgevingsfactoren die de belasting beïnvloeden.
Wat houdt het beoordelen van duwen en trekken precies in?
Duwen en trekken beoordelen betekent dat je de fysieke belasting meet en evalueert die ontstaat wanneer werknemers voorwerpen voortbewegen door er kracht op uit te oefenen. Dit omvat het verplaatsen van karren, containers, machines of andere materialen waarbij horizontale krachten nodig zijn.
De beoordeling is belangrijk omdat zowel overbelasting als onderbelasting gezondheidsrisico’s vormen voor werknemers. Volgens het Arboportaal van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kunnen intensieve duw- en trekbewegingen bij regelmatige uitvoering leiden tot lichamelijke overbelasting met gezondheidsklachten.
Onder de Arbowet hebben werkgevers de verplichting om fysieke belasting in hun risico-inventarisatie en -evaluatie op te nemen. De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft in januari 2025 concrete richtlijnen gepubliceerd voor het beoordelen van duw- en trektaken. Werkgevers moeten passende maatregelen treffen om risico’s te beperken, terwijl werknemers deze maatregelen moeten opvolgen.
Welke risico’s ontstaan er bij verkeerd duwen en trekken?
Verkeerd uitgevoerde duw- en trektaken veroorzaken voornamelijk rugklachten, gewrichtsproblemen en spierletsel. Deze ontstaan door overbelasting van de wervelkolom, schouders en armen wanneer werknemers te veel kracht uitoefenen of ongunstige houdingen aannemen.
Fysieke gezondheidsrisico’s manifesteren zich als acute pijn in de onderrug, chronische gewrichtsslijtage en spierspanning in nek en schouders. Langdurige blootstelling aan te hoge krachten kan leiden tot blijvende schade aan de wervelkolom en gewrichten.
Voor organisaties resulteren deze gezondheidsklachten in verhoogd ziekteverzuim en verminderde productiviteit. Werknemers met rugklachten vallen gemiddeld langer uit, wat leidt tot hogere vervangingskosten en verstoorde werkprocessen. Door fysieke belasting te voorkomen kunnen organisaties aansprakelijk worden gesteld voor werkgerelateerde gezondheidsschade wanneer zij onvoldoende preventieve maatregelen hebben getroffen.
Hoe meet je de krachten bij duwen en trekken?
Je meet duw- en trekkrachten met digitale krachtmeters die de uitgeoefende kracht in newton of kilogrammen registreren. Deze instrumenten bevestig je tussen de werknemer en het te verplaatsen object om realistische metingen te verkrijgen.
Voor betrouwbare resultaten voer je metingen uit tijdens normale werkomstandigheden met representatieve werknemers. Meet zowel de startkracht (om het object in beweging te krijgen) als de onderhoudskracht (om het object in beweging te houden). Registreer meerdere metingen per activiteit om variaties in kaart te brengen.
Het meetproces omvat het identificeren van alle duw- en trektaken, het selecteren van representatieve werknemers, het uitvoeren van metingen onder normale omstandigheden en het documenteren van de resultaten. Zorg ervoor dat je meet op verschillende momenten van de dag en bij verschillende werknemers om een compleet beeld te krijgen van de werkelijke belasting.
Welke factoren beïnvloeden de belasting bij duwen en trekken?
De belasting bij duwen en trekken wordt bepaald door omgevingsfactoren, persoonlijke eigenschappen en werkorganisatorische aspecten. Deze factoren werken samen en beïnvloeden de totale fysieke belasting die werknemers ervaren.
Omgevingsfactoren spelen een belangrijke rol: ruwe of oneffen vloeroppervlakken verhogen de benodigde kracht aanzienlijk, terwijl gladde vloeren de weerstand verminderen. De kwaliteit en grootte van de wielen bepalen hoe gemakkelijk objecten rollen. Handgrepen moeten op de juiste hoogte zitten en voldoende grip bieden voor optimale krachtoverdracht.
Persoonlijke factoren zoals lichaamslengte, spierkracht en ervaring beïnvloeden hoeveel kracht iemand kan uitoefenen. Werkorganisatorische aspecten omvatten de frequentie waarmee duw- en trektaken plaatsvinden, de duur van de activiteiten en de beschikbare hersteltijd tussen taken. Ook de afstand waarover objecten verplaatst worden en het gewicht ervan zijn bepalende factoren.
Wanneer zijn duw- en trektaken te zwaar voor werknemers?
Duw- en trektaken zijn te zwaar wanneer de startkracht boven 200 newton en de onderhoudskracht boven 150 newton komt. Deze grenswaarden gelden voor regelmatige werkzaamheden en moeten worden aangepast aan specifieke werksituaties.
Voor incidentele activiteiten (minder dan vijf keer per dag) mag de startkracht tot 300 newton bedragen. Bij frequent duwen en trekken (meer dan dertig keer per dag) zijn lagere grenswaarden van 150 newton voor starten en 100 newton voor onderhouden aangewezen. Ook de totale afstand per dag speelt een rol: bij meer dan 500 meter duwen of trekken per dag gelden strengere normen.
Je moet aanpassingen doorvoeren wanneer metingen deze grenswaarden overschrijden, werknemers klachten rapporteren over pijn of vermoeidheid, of wanneer het ziekteverzuim toeneemt. Aanpassingen kunnen bestaan uit het verbeteren van wielen en handgrepen, het aanpassen van vloeroppervlakken, het verkleinen van de te verplaatsen gewichten of het introduceren van hulpmiddelen zoals elektrische trek- en duwapparatuur.
Hoe vhp human performance helpt bij de beoordeling van duwen en trekken
Ons multidisciplinaire team van ergonomen en bewegingswetenschappers ondersteunt jullie bij het systematisch beoordelen en optimaliseren van duw- en trektaken op de werkvloer. We combineren praktische metingen met ergonomische expertise om concrete oplossingen te ontwikkelen.
Onze aanpak omvat:
- het uitvoeren van krachtmetingen met professionele meetapparatuur tijdens normale werkzaamheden
- het analyseren van werkprocessen en identificeren van risicofactoren in jullie specifieke werkomgeving
- het ontwikkelen van praktische verbetermaatregelen die passen bij jullie organisatie en budget
- het opstellen van duidelijke richtlijnen voor de veilige uitvoering van duw- en trektaken
- het begeleiden bij de implementatie en het evalueren van de resultaten na aanpassingen
Met meer dan 25 jaar ervaring in complexe werkomgevingen helpen we jullie om fysieke belasting te verminderen, ziekteverzuim te voorkomen en te voldoen aan de arbowetgeving. Onze holistische benadering zorgt ervoor dat oplossingen duurzaam zijn en aansluiten bij jullie werkprocessen.
Wil je weten hoe we jullie kunnen helpen bij het beoordelen van fysieke belasting op jullie werkvloer? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek.
