Bij vhp human performance richten we ons op het verbeteren van menselijke prestaties in complexe en mentaal veeleisende omgevingen. In een eerder artikel vertelde wij wat de grenzen zijn van waarnemen (klik hier voor artikel). Mensen zien maar een beperkt deel van de omgeving écht scherp. Het is daardoor belangrijk om de werkomgeving zo in te richten dat aansluit bij het menselijk kunnen. Een instrument dat we hiervoor inzetten is Eye tracking. Hiermee kunnen wij nauwkeurig volgen waar iemand naar kijkt, hoe lang, en in welke volgorde. Eye tracking geeft ons directe inzichten in aandacht, cognitieve belasting en informatieverwerking tijdens het uitvoeren van veiligheidskritische taken. En daardoor ook waar verbetermogelijkheden liggen, in zowel het trainen van medewerkers in kijkstrategieën als het aanpassen van de werkomgeving.
Hoe eye tracking werkt
Bij Eye tracking meet je met behulp van meerdere kleine camera’s in welke richting de pupil gericht is. Door deze meting te combineren met een camera die de omgeving registreert, kan worden bepaald waar iemand in de omgeving naar kijkt.
Een mens maakt gemiddeld 120-240 oogbewegingen per minuut. Een Eye tracker meet de momenten waarop het oog kort stilstaat (fixaties) en de snelle bewegingen tussen deze punten (saccades). Door deze patronen te analyseren ontstaat een beeld van hoe iemand zijn aandacht over de omgeving verdeelt.
Inzicht in waar operators of medewerkers naar kijken geeft belangrijke informatie over de bruikbaarheid van systemen in veiligheidskritische omgevingen.
Fixaties tonen welke elementen, bijvoorbeeld van een interface (, daadwerkelijk de aandacht trekken. Hiermee kan worden vastgesteld welke informatie opvalt, maar ook welke informatie mogelijk wordt gemist. Deze inzichten helpen bij het maken van onderbouwde keuzes in het ontwerp van werkomgevingen en interfaces, zodat de aandacht van gebruikers op de cruciale informatie wordt gericht.
Saccades, de snelle oogbewegingen waarbij de blik van het ene punt naar het andere verspringt, geven inzicht in de zoekstrategieën die mensen toepassen. Ze laten zien hoe gebruikers visuele informatie scannen en in welke volgorde verschillende elementen worden bekeken. Dit biedt waardevolle input voor het logisch positioneren van informatie in een interface: waar gebruikers bepaalde informatie verwachten en in welke volgorde zij informatie verwerken.
Door deze oogbewegingen te koppelen aan taken en context, kunnen werkomgevingen veiliger, efficiënter en cognitief ontlastend worden ingericht. Daarnaast is het mogelijk om inzichten vanuit Eye tracking (data) in te zetten in trainingen. Bijvoorbeeld het aanleren van bepaalde kijkstrategieën, of het inzichtelijk krijgen welke informatie door individuen vaak wordt gemist.
Voorbeelden uit de praktijk
- Trainingen
Een voorbeeld van hoe vhp human performance eye tracking inzet, is bij het trainen van de gewenste schouwstrategie aan brugbedienaren in brugbediencentrales. Brugbedienaren moeten tijdens hun werkzaamheden verschillende informatiebronnen tegelijk in de gaten houden, zoals waterstanden, de positie van scheepvaart, bedieningspanelen, en vooral de omgeving via camerabeelden. In deze dynamische omgeving is het essentieel dat relevante gebeurtenissen tijdig worden opgemerkt.
Met behulp van Eye tracking kan worden geanalyseerd hoe brugbedienaren hun aandacht verdelen over deze verschillende informatiebronnen. Zo kan bijvoorbeeld zichtbaar worden of bepaalde camerabeelden structureel minder aandacht krijgen, en of kritieke elementen op het juiste moment worden bekeken.
Deze inzichten kunnen vervolgens worden gebruikt in trainingen, waarin effectieve kijkstrategieën worden aangeleerd. Om inzicht van het kijkgedrag te creëren, waar kijk je wel en waar kijk je nog niet genoeg naar, wordt samen met de bedienaar de Eye tracking beelden bekeken. Hiermee vergroot je de bewustwording van ieders kwaliteiten en valkuilen, wat een basis vormt voor verdere verbeteringen in de uitwerking van de beste kijkstrategieën. Dit draagt bij aan het verkleinen van de kans dat belangrijke gebeurtenissen of personen over het hoofd worden gezien.
Naast training kan eye tracking ook helpen bij het optimaal inrichten van de werkplek. Wanneer blijkt dat bepaalde informatie lastig te vinden is of pas laat wordt bekeken, kan dit aanleiding zijn om de positionering van schermen of informatie te heroverwegen. Op deze manier draagt Eye tracking niet alleen bij aan het verbeteren van individuele vaardigheden, maar ook aan het ontwerpen van veiligere en effectievere werkomgevingen.
- Bruikbaarheidsstudies van mens-machine-interacties (MMI)
Een andere toepassing van Eye tracking is het uitvoeren van bruikbaarheidsstudies van interfaces of apps. In deze studies wordt een bestaand systeem vergeleken met een nieuw ontworpen systeem, om te beoordelen of de informatievoorziening voor gebruikers minimaal even goed of beter functioneert. VHP heeft Eye tracking bijvoorbeeld ingezet voor een studie voor het beoordelen van de gebruiksvriendelijkheid van de bestuurdersinterface van een voertuig uit de OV sector.
Bestuurders moeten tijdens het rijden verschillende bronnen van informatie verwerken, zoals verkeerssignalen, snelheidsinformatie en meldingen van het beveiligingssysteem. Het is daarbij essentieel dat belangrijke visuele signalen tijdig worden waargenomen en correct worden geïnterpreteerd. Daarnaast mogen meldingen de bestuurder niet afleiden van de bestuurderstaak. Wanneer systemen worden aangepast of vervangen, is het daarom belangrijk om te onderzoeken of deze veranderingen geen negatieve gevolgen hebben voor de bruikbaarheid en hiermee ook de veiligheid.
Door metingen uit te voeren tijdens gebruik van zowel het oude als het nieuwe systeem, is de waarnemingen van bestuurders in beide situaties met elkaar vergeleken. Hierdoor ontstaat inzicht in mogelijke verschillen in aandacht en informatieverwerking. Zo kan bijvoorbeeld worden vastgesteld of alarmsignalen of ondersteunende informatie in het nieuwe systeem sneller worden opgemerkt, of dat bepaalde informatie juist minder zichtbaar is geworden.
Meer weten?
Wil je meer weten over de toepasbaarheid van Eye tracking binnen jouw organisatie? Neem dan contact op met Bento Noldus voor het bespreken van de mogelijkheden.
